وقتی کارفرما تصمیم به اخراج می‌گیرد، معمولاً اولین چیزی که ذهن فرد را درگیر می‌کند، این است که آیا این تصمیم قانونی بوده یا نه و اگر نبوده، برای اعتراض باید چه کاری انجام دهد. خیلی‌ها در همین مرحله بین پرس‌وجو از همکاران، مراجعه به اداره کار و جمع‌کردن مدارک سردرگم می‌شوند و نمی‌دانند کدام اقدام را باید اول انجام دهند.
در این صفحه قصد داریم شما عزیزان را با موضوعاتی از قبیل چه زمانی اخراج غیرقانونی محسوب می‌شود، چگونه می‌توانید از کارفرما شکایت کنید، چه مدارکی لازم دارید، مهلت قانونی ثبت شکایت چقدر است و در نهایت چه حقوقی می‌توانید از اداره کار مطالبه کنید، آشنا کنیم و پیرامون این موارد اطلاعات مفیدی در اختیارتان قرار دهیم.
شرایط لازم برای شکایت از کارفرما بابت اخراج
برای این که شکایت خود را پیرامون اخراج از کار، از کارفرمای موردنظرتان ثبت کنید، ابتدا لازم است مطمئن شوید که همه شرایط قانونی لازم را دارید. بدیهی است که هر اخراجی الزاماً غیرقانونی نیست و اداره کار در ابتدای هر شکایتی بررسی می‌کند که آیا رابطه کاری شما مشمول قانون کار بوده و شرایط طرح شکایت را دارید یا خیر. معمولاً شرایطی که برای پیش برد شکایت از دید اداره کار لازم است داشته باشید شامل موارد زیر است:
۱. مشمول قانون کار باشید
اولین شرط برای شکایت این است که شما کارگر محسوب شوید و رابطه کاری میان شما و کارفرما بر اساس قانون کار شکل‌گرفته باشد. فرقی ندارد قرارداد شما دائمی یا موقت باشد. اگر در مقابل دریافت حقوق یا دستمزد برای شخص یا شرکتی کار کرده‌اید، معمولاً مشمول قانون کار هستید و می‌توانید از حمایت‌های قانونی استفاده کنید. حتی اگر هیچ قراردادی امضا نکرده باشید، باز هم درصورتی‌که بتوانید رابطه کاری خود را ثابت کنید، امکان شکایت وجود دارد.
۲. اخراج توسط کارفرما انجام شده باشد
یکی از مهم‌ترین موضوعات در این پرونده‌ها، اثبات اخراج است. گاهی کارفرما بعد از شکایت ادعا می‌کند که کارگر خودش استعفا داده یا محل کار را ترک کرده است. به همین دلیل باید مدارکی داشته باشید که نشان دهد پایان همکاری به تصمیم کارفرما بوده است، نه تصمیم شما. برای مثال اگر اجازه ورود به محل کار را نداشته‌اید یا پیام اخراج دریافت کرده‌اید، این موارد می‌تواند به اثبات اخراج کمک کند.
۳. اخراج دلیل قانونی نداشته باشد
قانون کار فقط در شرایط خاص به کارفرما اجازه اخراج کارگر را می‌دهد. برای مثال اگر کارگر به طور مکرر وظایف خود را انجام ندهد، آیین‌نامه انضباطی کارگاه را نقض کند یا پس از دریافت تذکرهای کتبی همچنان تخلف خود را ادامه دهد، مطمئناً اخراج قانونی خواهد بود. اما اگر بدون هیچ اخطار قبلی، بدون دلیل مشخص یا صرفاً به دلیل اختلاف شخصی اخراج شده باشید، می‌توانید علیه کارفرما شکایت کنید.
۴. مطالبات شما پرداخت نشده باشد
در بسیاری از پرونده‌ها، علاوه بر موضوع اخراج، کارفرما حقوق و مزایای کارگر را نیز پرداخت نمی‌کند. اگر حقوق معوقه، عیدی، سنوات، حق مرخصی، اضافه‌کاری یا سایر مطالبات شما پرداخت نشده باشد، می‌توانید همه این موارد را در یک دادخواست مطرح کنید تا اداره کار همزمان به آن‌ها رسیدگی کند. حتی اگر کارفرما بخشی از مطالبات شما را پرداخت کرده باشد، باز هم امکان مطالبه سایر حقوق قانونی وجود دارد.
مراحل و نحوه شکایت از کارفرما بابت اخراج
در حال حاضر بیشتر مراحل شکایت از طریق سامانه جامع روابط کار انجام می‌شود و دیگر مانند گذشته نیازی نیست برای هر مرحله به اداره کار مراجعه کنید. در ادامه مراحل و نحوه شکایت از کارفرما به دلیل اخراج را توضیح داده‌ایم:
گام اول: احراز هویت
ابتدا باید به یکی از دفاتر پیشخوان دولت مراجعه کنید. در این مرحله با ارائه کارت ملی و مدارک شناسایی، احراز هویت انجام می‌شود و نام کاربری و رمز عبور سامانه جامع روابط کار در اختیار شما قرار می‌گیرد. بدون انجام این مرحله امکان ثبت دادخواست وجود ندارد.
گام دوم: ثبت دادخواست
پس از ورود به سامانه، باید بخش ثبت دادخواست را انتخاب کنید. در فرم مربوطه اطلاعاتی مانند تاریخ شروع همکاری، تاریخ اخراج، سمت شغلی، میزان حقوق، شرح نحوه اخراج و مطالبات پرداخت‌نشده را بادقت وارد کنید. هرچه توضیحات شما دقیق‌تر و همراه با مدارک باشد، رسیدگی نیز راحت‌تر خواهد بود.
گام سوم: ارجاع پرونده به اداره کار
بعد از ثبت دادخواست، پرونده شما به اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل کارگاه ارسال می‌شود. پس از بررسی اولیه، زمان جلسه رسیدگی از طریق پیامک به شما اطلاع داده خواهد شد.
گام چهارم: حضور در جلسه رسیدگی
در روز جلسه، شما و کارفرما فرصت دارید توضیحات خود را ارائه دهید. در این جلسه بهتر است تمام مدارک خود را همراه داشته باشید و اتفاقات را به ترتیب زمانی و بدون اغراق توضیح دهید. اگر امکان سازش وجود داشته باشد، ابتدا تلاش می‌شود اختلاف از طریق توافق حل شود. در غیر این صورت هیئت تشخیص بر اساس مدارک موجود رأی صادر خواهد کرد.
گام پنجم: اعتراض به رأی
اگر شما یا کارفرما نسبت به رأی صادرشده اعتراض داشته باشید، می‌توانید ظرف ۱۵ روز درخواست تجدیدنظر ثبت کنید. در این صورت پرونده در هیئت حل اختلاف بررسی می‌شود و پس از صدور رأی نهایی، تصمیم این هیئت لازم‌الاجرا خواهد بود.
مدارک لازم برای شکایت از کارفرما بابت اخراج
در پرونده‌های اداره کار، داشتن مدرک اهمیت بسیار زیادی دارد. هرچه اسناد بیشتری ارائه کنید، احتمال موفقیت شما نیز بیشتر خواهد بود. مدارکی که بهتر است هنگام ثبت شکایت آماده داشته باشید عبارت‌اند از:
قرارداد کار
اگر قرارداد کتبی دارید، حتماً آن را ارائه دهید. درصورتی‌که قرارداد کتبی ندارید، هر سندی که نشان دهد در آن مجموعه مشغول به کار بوده‌اید، می‌تواند مفید باشد.
مدارک اثبات رابطه کاری
- لیست بیمه تأمین اجتماعی
- فیش حقوقی
- رسید واریز حقوق
- پرینت حساب بانکی
- کارت پرسنلی
- حکم کارگزینی
- کارت ورود و خروج
- کارت حضوروغیاب
مدارک مربوط به اخراج
اگر نامه اخراج، پیامک، ایمیل، پیام واتساپ یا هر مدرکی دارید که نشان دهد کارفرما همکاری را پایان داده است، حتماً آن را نگه دارید. حتی پیام‌هایی که در آن اعلام شده دیگر اجازه ورود به محل کار را ندارید نیز می‌تواند مؤثر باشد.
شهادت همکاران
اگر همکاران شما شاهد اخراج بوده‌اند، می‌توانند در جلسه رسیدگی به‌عنوان شاهد حضور پیدا کنند و اظهارات آن‌ها در تصمیم هیئت مؤثر خواهد بود.
صورت جلسه عدم اجازه ورود
گاهی کارفرما اجازه ورود کارگر به محل کار را نمی‌دهد اما هیچ نامه‌ای نیز صادر نمی‌کند. در چنین شرایطی می‌توانید از کلانتری یا مرجع مربوط درخواست تنظیم صورت‌جلسه کنید تا ثابت شود که امکان حضور در محل کار را نداشته‌اید.
نمونه دادخواست شکایت از کارفرما بابت اخراج
در تنظیم دادخواست بهتر است متن شما ساده، محترمانه و کاملاً مستند باشد. از بیان مطالب غیرمرتبط یا احساسی خودداری کنید و فقط واقعیت‌ها را بنویسید. برای آشنایی بیشتر شما عزیزان نمونه متن دادخواست شکایت از کارفرما برای اخراج را آورده‌ایم:
ریاست محترم اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی
اینجانب… از تاریخ… تا تاریخ… در شرکت… به‌عنوان… مشغول به کار بوده‌ام. در تاریخ… بدون ارائه دلیل قانونی، بدون دریافت تذکر کتبی و بدون رعایت مقررات قانون کار، از ادامه همکاری با اینجانب جلوگیری شده و عملاً از محل کار اخراج شده‌ام.
باتوجه‌به اینکه اخراج اینجانب برخلاف مقررات قانون کار بوده و مطالباتی از جمله حقوق معوقه، سنوات، عیدی و سایر مزایای قانونی نیز پرداخت نشده است، تقاضا دارم ضمن رسیدگی به این پرونده، حکم بازگشت به کار یا در صورت عدم امکان، پرداخت کلیه حقوق و مزایای قانونی اینجانب صادر شود.
با تشکر
مهلت شکایت از کارفرما بابت اخراج
یکی از مهم‌ترین نکاتی که در فرآیند شکایت از کارفرما برای اخراج باید به آن توجه کنید، زمان ثبت شکایت است. اگر قصد دارید دوباره به شغل خود بازگردید، نباید در ثبت دادخواست تأخیر کنید. برای درخواست بازگشت به کار، فقط ۳۰ روز از تاریخ اخراج فرصت دارید. اگر این مهلت سپری شود، دیگر امکان صدور حکم بازگشت به کار وجود نخواهد داشت. بنابراین بهتر است به محض اخراج، مراحل ثبت دادخواست را آغاز کنید. برای دریافت مطالباتی مانند حقوق پرداخت‌نشده، عیدی، سنوات، مانده مرخصی، اضافه‌کاری و حق بیمه محدودیت زمانی ۳۰ روزه وجود ندارد. با این حال بهتر است همه مطالبات خود را همزمان با شکایت بابت اخراج در یک دادخواست مطرح کنید تا پرونده شما سریع‌تر و کامل‌تر بررسی شود.
جمع بندی
اگر بدون دلیل قانونی از محل کار خود اخراج شده‌اید، لازم نیست حقوقتان را نادیده بگیرید. در بسیاری از پرونده‌ها، با پیگیری صحیح می‌توان حکم بازگشت به کار یا دریافت حقوق، مزایا و سایر مطالبات قانونی را گرفت. اما موفقیت در این مسیر تا حد زیادی به نحوه تنظیم دادخواست، ارائه مدارک و پیگیری اصولی پرونده بستگی دارد. صبا مشاور با بهره‌گیری از کارشناسان متخصص در حوزه قانون کار، از اولین مرحله بررسی پرونده تا ثبت شکایت و پیگیری آن در کنار شماست. اگر درباره مدارک موردنیاز، تنظیم دادخواست، مهلت‌های قانونی یا روند رسیدگی سؤال دارید، می‌توانید از مشاوره تخصصی صبا مشاور استفاده کنید تا با آگاهی بیشتر و بدون اتلاف زمان، از حقوق قانونی خود دفاع کنید.
سؤالات متداول
۱. اگر کارفرما ادعا کند که خودم استعفا داده‌ام، چه اتفاقی می‌افتد؟
در چنین شرایطی کارفرما باید بتواند استعفای شما را اثبات کند. معمولاً ارائه نامه استعفای امضاشده یا مدارک معتبر برای اثبات این موضوع ضروری است.
۲. آیا تا زمان رسیدگی به شکایت می‌توانم دوباره سرکار بروم؟
خیر. تا زمانی که رأی قطعی صادر نشده باشد، معمولاً امکان بازگشت به محل کار وجود ندارد. اما اگر در نهایت اداره کار رأی بازگشت به کار صادر کند، کارفرما علاوه بر پذیرش شما، باید حقوق و مزایای مدت زمانی را که به دلیل اخراج غیرقانونی بیکار بوده‌اید نیز مطابق قانون پرداخت کند.
۳. اگر شرکت تعطیل یا ورشکسته شده باشد، باز هم می‌توان شکایت کرد؟
بله. تعطیلی یا ورشکستگی شرکت باعث ازبین‌رفتن حقوق قانونی کارگر نمی‌شود. در این شرایط نیز می‌توانید مطالباتی مانند حقوق، سنوات، عیدی، مرخصی استفاده‌نشده و سایر مزایای قانونی را از طریق مراجع اداره کار پیگیری کنید.
